Diyabetik Periferik Nöropati ve Diyabetik Ayak Ülserleri

Yazan: Prof. Dr. Erdem Bagatur
Son değiştirilme tarihi: 23.04.2026

Diyabetik periferik nöropatili hastalarda azalmış duyu ve kan akımındaki bozulma nedeniyle yara iyileşmesinde güçlükler yaşanır. Bu durum diyabetik ayak ülserlerinin gelişmesine ve enfeksiyonla karakterize diyabetik ayak hastalığı ve bunun sonucu olarak ayak ve bacak ampütasyonlarına neden olur.

Diyabetik periferik nöropatinin erken dönemde tanısı, ayak ülserlerini ve ampütasyonları önlemek için çok önemlidir.

Burada diyabetik periferik nöropatinin nasıl geliştiğini tekrar vurgulamak gerekli.

En başta, kanda şeker seviyelerinin yüksek olması kılcal damarların daralmasına ve tıkanmasına, sonuçta ayaklara ve bacaklara yeterince kan gitmemesine neden olur. Sinir dokusuna giden kan da yetersiz olduğu için sinirler tahrip olur.

İkinci olarak, kanda şeker seviyelerinin yüksek olması yine bir çeşit şeker olan sorbitol maddesinin sinir dokusunda birikmesine ve bu nedenle sinirlerin tahrip olmasına ve şişmesine yol açar. Tüm bunların sonucunda öncelikle duyusal sinir hücreleri ölür ve diyabetik periferik nöropati belirtileri ortaya çıkar.

Diyabetik hastalarda sorbitol maddesinin sinirlerde birikmesinin nöropati gelişiminde ve komplikasyonlarında özel bir yeri vardır. Sorbitolün sinir liflerinde birikmesi sinir hücrelerinin sıvı dengesini bozarak sinirde şişmeye neden olur. Bu şişlik vücudun bazı yerlerinde sinirlerin sıkışmasına neden olur.

Bu noktada nöropati komplikasyonlarının gelişmesinde önemli bir rolü olan ikinci aşama başlar. Periferik sinirlerin sıkışmaları o sinir liflerinin otonom hücrelerinin sempatik aktivite adı verilen işlevlerinde artışa neden olur. Sempatik aktivite cilde giden kan damarlarının daralmasına ve cilde daha az kan gitmesine neden olur.

Sinirlerin sıkışması sonucunda sinir liflerinin sempatik aktivite artışı ve diyabetik ayak ülserine giden yol.

Cilde daha az kan gitmesi cilt sinirlerindeki kan dolaşımının daha da bozulmasına yol açarak bir kısır döngü başlatır. Bu durum zaten diyabet nedeniyle daralmış olan kılcal damarların ve tıkanmasına ve cilt dolaşımını daha da bozarak diyabetik ayak ülser gelişimine alt yapı oluşturur.